Workshop Slimmer Koelen in de Keten

Spannende tijden voor de agrologistiek

Koelen moet in de agrologistiek. Sterker: gekoeld staat meer dan ooit voor kwaliteit en voor vers. Het koelvak in de supermarkt groeit nog steeds en de eisen aan koelen in de keten van oogst naar consument volgen die trend. Dit betoogde Joost Snels, onderzoeker aan Wageningen University & Research Centre, tijdens de workshop Slimmer Koelen in de Keten, een initiatief van het platform Agrologistiek waar een kleine veertig mensen uit logistiek, productie, onderwijs en retail aan deelnamen. De belangrijkste conclusie: het kan hier en daar best een tikkie minder en het kan en moet véél slimmer.

Eisen niet altijd realistisch
Koelen kost zo’n vijf procent van alle energiekosten in de agrologistiek. Dat is veel geld, ingezet om aan eisen te voldoen die lang niet altijd realistisch zijn. Beperkte temperatuurschommelingen zijn voor veel producten bijvoorbeeld geen enkel probleem, betoogde Snel en ook vanuit de deelnemers aan de workshop kwamen heldere voorbeelden van enigszins overspannen inzet van koeling in de agrologistiek. Aardbeien die naar Rusland moeten, overleven inderdaad het best wanneer ze zo snel mogelijk na de oogst op twee graden worden gebracht en daar gehouden tot in het schap. Maar als diezelfde aardbei uit het Westland de volgende morgen bij de groenteboer in Rotterdam ligt, zijn dergelijke condities nergens voor nodig.

Logistiek dienstverlener Post-Kogeko ging in zijn onderzoek naar nut en noodzaak van koeling zelfs nog een stapje verder. Patrick de Grave van dat bedrijf meldde testen met een filtertechniek om in wagens met verse goederen de vorming van ethyleen, de stof die bacteriegroei en dus rotting veroorzaakt, zover terug te brengen dat een krop sla bij vijftien graden boven nul net zo fris blijft als bij gekoeld transport. Desinfecteren bleek ook niet nodig: de wagen was met gebruik van de filters na het vervoer net zo schoon als daarvoor. Enige beperkingen aan deze veelbelovende nieuwe techniek: een terugverdientijd van zes jaar, te lang wat De Grave betreft, en moeilijke acceptatie bij de ontvanger. Die wil gekoeld, want gekoeld staat voor kwaliteit en vers. En dat wil de consument.

Slimme vindingen dringend nodig
Maar diezelfde consument wil ook schone lucht, niet teveel herrie van koelaggregaten op vrachtwagens, zorg om schaarse energie en aandacht voor de toekomst van ons klimaat. Slimme vindingen zijn dus dringend nodig. Ook daar waren tijdens de workshop voorbeelden van. Datzelfde Post-Kogeko installeert bijvoorbeeld op al zijn gekoelde vrachtwagens boven de achterdeur een elektromotor die, zodra de deuren opengaan, een luchtgordijn voor de uitgang blaast. Resultaat: de koude lucht stuitert niet, zoals normaal, als een kudde pingpongballetjes de vrachtwagen uit. Minder opwarming dus, minder kwaliteitsverlies en minder draaiuren voor de koelmotor. Ook een verplaatsbare compartimentering in de wagen zelf, voorzien van een kleine doorgang voor de aflevering van dat ene gekoelde doosje, blijkt flinke besparingen op te leveren.